Verantwoording van de keuzes in het project

Het proces om te komen tot de in dit Projectplan beschreven maatregelen is reeds in 2008 begonnen. De maatregelen van de projecten Natte Natuurparel de Utrecht en Beekherstel Reusel-de Mierden zijn eerst los van elkaar gestart. Hieronder is een korte beschrijving wat er in het kader van de beide projecten is ontwikkeld.

NNP De Utrecht

In 2008 is Waterschap De Dommel, samen met betrokken organisaties, aan de slag gegaan met het project NNP De Utrecht, met als doel om de verdroging in het gebied aan te pakken.

In de periode tussen 2008 en 2011 zijn er verscheidene werkzaamheden uitgevoerd. Er is onderzoek gedaan, ontwerpen zijn gemaakt en er is uitgebreid overleg gepleegd met de gebiedspartners. Vanaf eind 2010 is besloten de verdere implementatie van het project tijdelijk stil te leggen in verband met de Rijksbezuinigingen op de Ecologische Hoofdstructuur (wat tegenwoordig onder de naam Natuurnetwerk Brabant, ofwel NNB, bekend is). In 2015 is besloten het project weer in gang te zetten vanwege de afspraken die er voor de eerste beheerplanperiode zijn gemaakt in het N2000-beheerplan. Het hydrologisch herstel is als herstelmaatregel opgenomen in het N2000-beheerplan voor Kempenland-West. Daarmee werd uitvoering van de maatregelen een verplichting vanuit de Wet natuurbescherming. De maatregelen moeten hierdoor uitgevoerd zijn voor 1 juli 2021.

Beekherstel Reusel De-Mierden

In de periode 2008-2009 is het project beekherstel Reusel-De Mierden opgestart. Het doel van dit project was de Reusel meer ruimte te geven en te voldoen aan de ecologische randvoorwaarden vanuit de KRW (zoals profielaanpassingen en meandering). Een ander belangrijk doel van het project was het vasthouden van water in het gebied en de aanleg van poelen, bosjes en houtwallen ter verbetering van de natuurwaarden. Dit levert aanzienlijke hydrologische en ecologische voordelen op.

Ook dit project is eind 2010 stopgezet vanwege de Rijksbezuinigingen. Er waren op dat moment nog onvoldoende gronden in eigendom van Waterschap De Dommel, en ook de financiering van grondaankopen in de Ecologische Hoofdstructuur (EHS) is toen vooralsnog beëindigd.

In 2015 is er een vrijwillige ruilverkaveling uitgevoerd (Verkaveling voor de Toekomst, ofwel VVT) tussen onder andere boeren, Waterschap De Dommel en gemeenten. Hierdoor is het gelukt om meer gronden langs de Reusel vrij te krijgen voor realisatie van de projectdoelen. Tegelijkertijd is er een betere verkaveling ontstaan van landbouwgronden.

Integratie beide projecten

Inmiddels zijn beide projecten, vanwege de hydrologische samenhang tussen de projecten geïntegreerd tot één project. Voor het totale gebied zijn de afgelopen jaren diverse onderzoeken gedaan. Zo zijn er meerdere Landschapsecologische Systeem Analyses (LESA’s) gemaakt en zijn hydrologische inzichtscenario’s ontwikkeld en gezamenlijk doorgerekend om de impact van hydrologische herstelmaatregelen in beeld te krijgen. Uiteindelijk heeft dit geresulteerd in een samenhangend maatregelenpakket. Dit maatregelenpakket geeft invulling aan het hydrologisch herstel, dat als herstelmaatregel is opgenomen in het N2000-beheerplan.

Opstellen milieueffectrapportage

Dit maatregelenpakket is als basisalternatief meegenomen in de afweging van de milieueffecten. Samen met het gebied zijn er in een aantal werksessies nader invulling gegeven aan verschillende maatregelen. Zo is met direct betrokken grondeigenaren de route van de omleidingswatergang ontwikkeld inclusief de invulling van de plusmaatregel om de stuurbaarheid van het watersysteem te vergroten. Dit heeft geresulteerd in de maatregelen tot het plaatsen van stuwen en aanleggen van het waterretentiegebied. De milieueffecten van het basisalternatief en de plusmaatregelen zijn onderzocht en, waar nodig, mitigerende maatregelen voorgesteld. Dit heeft geresulteerd in een Voorkeursalternatief (VKA) voor zowel NNP de Utrecht als het beekherstel Reusel-de Mierden.

Voor het opstellen van het Projectplan Waterwet zijn beide projecten weer uit elkaar gehaald. De beschrijving van de voorgenomen maatregelen betreffen alleen de maatregelen van NNP de Utrecht. In onderstaande tabel zijn de veranderingen opgenomen van de beschreven maatregelen in dit Projectplan ten opzichte van het voorkeursalternatief uit het MER.

Verandering

Verantwoording keuze

Invulling gegeven aan stuurbaarheid watersysteem en vasthouden van water

Effectieve locaties voor extra stuwen op de flanken van het beekdal zijn onderzocht. Vervolgens zijn deze maatregelen met direct betrokkenen besproken en vastgesteld. Tevens is de maatregel om bij piekafvoeren water in het toekomstige natuurterrein te laten lopen nader uitgewerkt.

Op detailniveau zijn wijzigingen aangebracht in maatregelen dempen/verondiepen watergangen

Uit de doorrekening van het voorkeursalternatief kwam op specifieke locaties ongewenst veranderingen van de grondwaterstanden naar voren. Hier is het maatregelenpakket op detailniveau aangepast.

Verwijderen van de kades langs de Raamsloop toegevoegd

De maatregel was in het Voorkeursalternatief nog niet beschreven. De kades moeten verwijderd worden om een natuurlijke inundatie van het beekdal te bewerkstelligen.